Herontdekking

 

 

Willem Noske

 

     In 1981 leerde ik Willem Noske (1918-1995) kennen toen ik hem bezocht met de sopraan Anne van Beek, met wie ik op zoek was naar repertoire voor een recital gewijd aan de negentiende eeuwse Nederlandse liedkunst. Dat was de weg die je toentertijd bewandelde (of moet ik zeggen: de enige weg die je kon bewandelen?) als je iets gericht wilde weten en tevens inzien van de Nederlandse muziek van de negentiende of de vroege twintigste eeuw.
     Het komt maar zelden voor dat je bij iemand over de van alle stapels papieren en partituren nauwelijks zichtbare vloer komt, die dan meteen zo’n combinatie van bevlogenheid voor de zaak en persoonlijke charme ten toon spreidt. Tot de liederen waarmee Willem ons uiteindelijk naar huis liet gaan, behoorden er drie van Leander Schlegel (van wie we natuurlijk nog nooit gehoord hadden) en de vonk die toen oversloeg,  is wat mij betreft nooit meer uitgedoofd.
     Op den duur ging ik steeds vaker alleen naar het Haagse Statenkwartier en het aantal uren dat Willem en ik gezamenlijk Nederlandse muziek (vooral liederen en composities voor piano solo) doorgespeeld en –gezongen hebben is niet meer te overzien. Als je ’s ochtends afgesproken had, liep je het gevaar dat je een tijdje moest wachten: Willem werkte regelmatig hele nachten door en ging dan naar bed wanneer de doorsnee burger opstaat. Had je ’s avonds met hem afgesproken dan moest je je soms in allerlei bochten wringen om de laatste trein niet te missen: in de deuropening van het afscheid bleven dan allerlei gedachten en plannen gewoon door borrelen alsof je nog een hele nacht vóór je had. En wanneer je dan eindelijk de straat uitholde richting tram, stond Willem je uitbundig na te wuiven tot je zo ongeveer uit het zicht verdwenen was.

 

  met Willem Noske tijdens het

  Nederlands Muziekfeest 1984

 

      Willem had verschillende negentiende en vroeg twintigste eeuwse iconen en de belangrijkste waren Gerrit Isaac van Eijken (1832-1879), Leander Schlegel en Dirk Schäfer (1873-1931). Wat hij in hen aan gemeenschappelijks ervoer was dat zij zich hadden kunnen onttrekken aan de middelmaat van hun omgeving, van de gevestigde orde, en hun eigen herkenbare gang waren gegaan. Om die reden verkoos hij Gerrit Isaac verre boven diens succesvollere broer Jan Albert (die volgens hem in een, weliswaar soms fraai, Schumann epigonisme was blijven steken), daarom kon hij zich vreselijk opwinden als van Schäfer al weer het Pianokwintet opus 5 (wel erg dicht bij Brahms) werd gespeeld met veronachtzaming van alles wat Schäfer daarna nog aan bijzonders gecomponeerd had.

     Schlegel noemde Willem “het mirakel van Overveen”. Hij vond het natuurlijk prachtig dat Schlegel de Muziekschool van de Maatschappij ter Bevordering der Toonkunst had verlaten: instellingen voor muziekvakonderwijs waren in zijn ogen kweekvijvers van middelmaat, waar men zich alleen maar met instrumenten en niet met muziek bezig hield. Hij verloor nooit zijn verwondering over het feit dat Schlegel als 'Einzelgänger', totaal niet ontvankelijk voor het gebral van de meeste van zijn tijdgenoten, zijn weg had kunnen vinden tussen de Brahms-traditie en de Neudeutsche Schule door en tenslotte ergens in de buurt van de jonge Schönberg was beland; dat hij met een muziek vol van vaak aan de eerste blik onttrokken maar donker  fonkelende kleuren verre Weners had kunnen bekoren.
   Het zwaartepunt van Schlegels œuvre lag volgens Willem bij de liederen. Zijn voorkeur ging daarbij uit naar de Deutsche Liebeslieder opus 20, de liederen opus 24, 28 en opus 21 no. 2, èn, omdat hij nu eenmaal ook verzot was op de poëzie van Heinrich Heine, naar de o zo donkere Heine toonzettingen opus 22 no’s 1 en 2.

 

     In 2009 en 2011 verschenen de verzamelde liederen van Leander Schlegel in een tekstkritische editie, bezorgd door mijzelf en Margaret Krill, in een uitgave van het Nederlands Muziek Instituut in samenwerking met Donemus.

 

 

 

 

uitvoeringen van werken van Leander Schlegel vanaf 1980, voor zover mij bekend

       
       

2 maart 2017, Amsterdam (Conservatorium)

Drei Lieder opus 28

Sofia Livotov

Frans van Ruth

   
       

2017, Oegstgeest

Ballade opus 2

Der arme Peter opus 5

Jacob Bogaart    
   

23 oktober 2016, Berkeley (Berkeley Piano Club)

liederen opus 20 no.3, opus 22 no.1&2; uit 'Der arme Peter' opus 5: no.6

Marc Pantus, Shuann Chai
   

22 oktober 2016, San Francisco (Noe Valley Ministry)

liederen opus 20 no.3, opus 22 no.1&2; uit 'Der arme Peter' opus 5: no.6

Marc Pantus, Shuann Chai
   

20 oktober 2016, New York (Netherland Club)

liederen opus 20 no.3, opus 22 no.1&2; uit 'Der arme Peter' opus 5: no.6

Marc Pantus, Shuann Chai
   

18 oktober 2016, New Jersey (Keane University)

liederen opus 20 no.3, opus 22 no.1; uit 'Der arme Peter' opus 5: no.6

Marc Pantus, Shuann Chai
   

26 april 2016, Saratov

Ballade opus 2

Der arme Peter opus 5

Jacob Bogaart
   

21 april 2016, Nijmegen

liederen opus 20 no.3, opus 22 no.1&2; uit 'Der arme Peter' opus 5: no.6

Marc Pantus, Rudolf Jansen
   

10 april 2016, Oegstgeest

Vioolsonate

Quirine Scheffers, Lauretta Bloomer
   

15 maart 2016, Bussum

Ballade opus 2

Der arme Peter opus 5

Jacob Bogaart
   

13 maart 2016, Oegstgeest

Deutsche Liebeslieder opus 20

Marene Elgershuizen, Frans van Ruth
   

18 oktober 2015, Oegstgeest

Pianokwartet

Hanna Shybayeva, Ysaÿe Trio
   

13 september 2015, Oegstgeest - lecture recital

pianostukken opus 5 no.6, opus 7 no.5, opus 15 no. 2&4, opus 26 no.3; Drei Lieder opus 28

Sofia Livotov, Frans van Ruth
   

19 april 2015, Kasteel Heeswijk

liederen opus 20 no.3, opus 22 no.1&2; uit 'Der arme Peter' opus 5: no.6

Marc Pantus, Rudolf Jansen
   

22 maart 2015, Amsterdam (Conservatorium)

Drei Lieder opus 28                                           

Sofia Livotov, Frans van Ruth

   
   

23 november 2014, Elburg

liederen opus 20 no.3, opus 22 no.2

Christa Pfeiler, Rudolf Jansen
   

28 mei 2014, Amsterdam (De Liefde)

liederen opus 20 no.3, opus 22 no.1&2; uit 'Der arme Peter' opus 5: no.6

Marc Pantus, Rudolf Jansen
   

28 maart 2014, Amsterdam (Conservatorium)

Pianokwartet

Luca Bognár, Maren Rothfritz, Doris Hochscheid, Frans van Ruth
   

11 maart 2014, Groningen

liederen opus 20 no.3, opus 22 no.1&2; uit 'Der arme Peter' opus 5: no.6

Marc Pantus, Rudolf Jansen
   

22 januari 2014, Milaan

4 liederen uit opus 20

Oda Hochscheid, Frans van Ruth
   

21 januari 2014, Piacenza

4 liederen uit opus 20

Oda Hochscheid, Frans van Ruth
   

15 december 2013, Utrecht

4 liederen uit opus 20

Oda Hochscheid, Frans van Ruth
   

13 december 2013, Amsterdam

4 liederen uit opus 20

Oda Hochscheid, Frans van Ruth
   

8 december 2013, Leiden

4 liederen uit opus 20

Oda Hochscheid, Frans van Ruth
   

8 december 2013, Rotterdam (De Doelen)

liederen opus 20 no.3, opus 22 no. 1&2; uit 'Der arme Peter' opus 5: no.6

Marc Pantus, Rudolf Jansen
   

29 november 2013, Wenen, 'zum 100. Todestag'

'Der arme Peter' opus 5                                         

Sechs Phantasien opus 15

uitgevoerd door Karl Macourek

   
   

16 maart 2013, Eerbeek

Drei Lieder opus 24

Yvonne Kok, Frans van Ruth
   

10 november 2012, Utrecht

Drei Lieder opus 24

Yvonne Kok, Frans van Ruth
   

10 maart 2012, Piacenza

lied opus 20 no.11

Oda Hochscheid, Gaboon Ko
   

22 februari 2012, Amsterdam (Cristofori)

Drei Lieder opus 28

Martha Bosch, Daniel Kool
   

13 december 2011, Amsterdam (Conservatorium)

Drei Lieder opus 28

Martha Bosch, Frans van Ruth
   

23 januari 2011, Hippolytushoef

Vioolsonate

Bob van der Ent, René Rakier
   

20 januari 2011, Amsterdam (Conservatorium)

Vioolsonate

Kasia Kadziolka, Marianne Boer
   

28 november 2010, Nederhorst Den Berg

Vioolsonate

Bob van der Ent, René Rakier
   

13 juni 2010, Dijkershoel bij Holten

liederen opus 20 no.3, opus 22 no.1&2

Marc Pantus, Lodewijk Collette
   

11 december 2009, Amsterdam (Conservatorium)

Pianokwartet

Cécile Gouder de Beauregard, Judith Wijzenbeek, Doris Hochscheid, Frans van Ruth
   

16 oktober 2009, Bergen

Vioolsonate

Carla Leurs, Anthony Romianuk
   

31 oktober 2008, Santpoort

Vioolsonate

Bob van der Ent, René Rakier
   

6 oktober 2008, New York

Pianokwartet

"absolutely luscious Romantic music"

Jupiter Symphony Chamber Players
   

30 november 2007, Gorssel

Vioolsonate

Bob van der Ent, René Rakier
   

18 november 2007, Scheveningen

Vioolsonate

Bob van der Ent, René Rakier
   

14 januari 2007, Altenburg

liederen uit opus 20

Ursula Coster, Klaus Weidmann
   

24 april 2006, Utrecht

Strijkkwartet no.1

Utrecht String Quartet
   

26 maart 2006, Amsterdam

Vioolsonate

Jacobien Rozemond, Frans van Ruth
   

16 februari 2006, Almelo

Vioolsonate

Jacobien Rozemond, Frans van Ruth
   

2 juni 2005, Altenburg

Der Sächsische Prinzenraub

 

Philharmonisches Orchester des Theaters o.l.v. Thomas Wicklein

   
   

9 januari 2004, Santpoort

In's Album. Fünf Clavierstücke opus 7

Walewein Witten
   

seizoen 2004/2005

Pianokwartet

Amsterdam Bridge Ensemble
   

seizoen 2000/2001

Pianokwartet

Hadewych Trio, Frans van Ruth
   

seizoen 1996/1997

liederen opus 22 no.1&2

Caren van Oijen, Frans van Ruth
   

seizoen 1996/1997

10 liederen uit opus 20

Anne Grimm, Frans van Ruth
huisconcert met Anne Grimm ter voorbereiding op het concert in de NDR-studio in Hanburg
   
   

seizoen 1994/1995

liederen opus 22 no.1&2

Tom Sol, Frans van Ruth
   

seizoen 1993/1994

liederen opus 20 no.3&7, opus 28 no.2

Anne Grimm, Frans van Ruth
   

seizoen 1991/1992

Vioolsonate

Saskia Viersen, Frans van Ruth
   

seizoen 1991/1992

liederen opus 24 no.1, opus 22 no.1&3

Rachel Ann Morgan,

Frans van Ruth

   

seizoen 1991/1992

pianostukken opus 15 no.2&4

Frans van Ruth
   

seizoen 1990/1991 & seizoen 1991/1992

Vioolsonate

Marijke van Kooten, Frans van Ruth
   

seizoen 1990/1991

liederen opus 6 no.1&2, opus 22 no.1&2, opus 24 no.2

Tom Sol, Frans van Ruth
   

seizoen 1990/1991

Rhein und Loreley opus 3; Am Grabe R. Schumann's opus 7 no.5; In's Album. Fünf Clavierstücke opus 7; Drei Tonstücke opus 26

Frans van Ruth
   

seizoen 1988/1989

liederen opus 20 no.2&3, liederen opus 22 no.1&2

Anne van Beek, Frans Huijts, Frans van Ruth
   

seizoen 1988/1989

pianostukken opus 10 no.1&2, opus 5 no.6

Frans van Ruth
   

15 november 1988, Den Haag (Haagsche Kunstkring)

lezing met muziekvoorbeelden

Frans van Ruth
   

september 1988, Den Bosch (IVC)

lied opus 21 no.2

Fabienne Jost, Frans van Ruth
   

seizoen 1987/1988 & seizoen 1988/1989

Vioolsonate

Marijke van Kooten, Frans van Ruth
   

seizoen 1987/1988 & seizoen 1988/1989

liederen opus 24

o.a. opname voor de SWF Baden-Baden

Anja van Wijk, Frans van Ruth
   

16 november 1986, Den Haag (Haagsche Kunstkring)

3 pianostukken

Deutsche Liebeslieder opus 20 (integraal)

Bep Pierik, Nico van der Meel, Frans van Ruth
   

seizoen 1986/1987

7 liederen uit opus 20

Bep Pierik, Frans van Ruth
   

seizoen 1984/1985 & seizoen 1985/1986

liederen opus 20 no.2&3, liederen opus 22 no.1&2

Anne van Beek, Frans Huijts, Frans van Ruth
   

29 februari 1984, Den Haag

Pianokwartet

Claire Huydts, Andrew Sparrow, Piet Veenstra, Jan Sprij
   

26 februari 1984, Den Haag

Passacaille

Pieter Hermsen & Paul Hermsen
   

seizoen 1982/1983

pianostukken opus 10 no.1&2, opus 5 no.6

Frans van Ruth
   

seizoen 1981/1982

liederen opus 8 no.2, opus 22 no.1&2

 

Anne van Beek, Frans van Ruth